Gebouwde omgeving

Over gebouw - woning

Nederland telt bijna 8 miljoen woningen. Koopwoningen maken ongeveer 58% uit van die totale woningvoorraad. Corporatiewoningen, sociale huur, beslaan ongeveer 29%. De overige 13% is van andere verhuurders waaronder particuliere verhuurders en (grote) institutionele beleggers. Circa 58% van alle woningen heeft een geregistreerd energielabel. In dit figuur is de verdeling van deze geregistreerde energielabels gewogen opgehoogd naar de woningvoorraad (op basis van woningtype, bouwjaar en eigendomssituatie). Op basis van deze opgehoogde waarden kunnen we stellen dat zo’n 39% van de koopwoningen in 2022 al een goede isolatiewaarde heeft met een energielabel B of hoger. Van de corporatiewoningen heeft 48% inmiddels energielabel B of hoger. In de particuliere verhuur is er sprake van het grootste aandeel lage labels met 27% van de energielabels E of lager.

Omdat de percentages zijn opgehoogd (gewogen) naar de totale woningvoorraad, zijn het schattingen.

Verdeling energielabels in woningbouw, 2022

Presentatie

Over gebouw - woning

Nederland telt bijna 8 miljoen woningen. Koopwoningen maken ongeveer 58% uit van die totale woningvoorraad. Corporatiewoningen, sociale huur, beslaan ongeveer 29%. De overige 13% is van andere verhuurders waaronder particuliere verhuurders en (grote) institutionele beleggers. Circa 58% van alle woningen heeft een geregistreerd energielabel. In dit figuur is de verdeling van deze geregistreerde energielabels gewogen opgehoogd naar de woningvoorraad (op basis van woningtype, bouwjaar en eigendomssituatie). Op basis van deze opgehoogde waarden kunnen we stellen dat zo’n 39% van de koopwoningen in 2022 al een goede isolatiewaarde heeft met een energielabel B of hoger. Van de corporatiewoningen heeft 48% inmiddels energielabel B of hoger. In de particuliere verhuur is er sprake van het grootste aandeel lage labels met 27% van de energielabels E of lager.

Omdat de percentages zijn opgehoogd (gewogen) naar de totale woningvoorraad, zijn het schattingen.

Verdeling energielabels in woningbouw, 2022

Energieprestatie woningen - 2022 - Nederland

Presentatie

Indicatoren

Het dashboard bevat voor gebouw - woning nu de volgende indicatoren.

Beleid en afspraken

In de uitvoering wordt gewerkt aan de volgende beleidsonderwerpen en (clusters van) afspraken. Lees de beschrijving en status door te klikken op het 'plusje'.

  • Aardgasvrije nieuwbouw

  • Isolatie en maatregelenpakketten

  • Energiebelasting en energierekening

  • Innovatie en human capital

  • Subsidies en financiering eigenaar-bewoners

  • Ontzorging eigenaar-bewoners

  • Verduurzaming huur

Randvoorwaarden

Om de transitie mogelijk te maken moeten randvoorwaarden veranderen. Het beleid en de afspraken dragen hieraan bij. De volgende indicatoren hebben betrekking op randvoorwaarden voor de transitie in de subsector gebouw - woning.

Wat vindt u ervan dat de overheid woningen de komende jaren zoveel mogelijk aardgasvrij wil maken?

Om steeds meer bewoners aan te zetten tot verduurzaming van hun woning is het van belang dat steeds meer mensen een positieve houding krijgen ten aanzien van de verduurzaming en draagvlak voor de transitie daarmee wordt vergroot. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners dat (zeer) positief of juist (zeer) negatief staat tegenover het aardgasvrij maken van woningen.

Presentatie

Ziet u voordelen in het aanbrengen van energiebesparende maatregelen aan uw woning?

Om steeds meer bewoners aan te zetten tot verduurzaming van hun woning is het van belang dat steeds meer mensen een positieve houding krijgen ten aanzien van de verduurzaming en draagvlak voor de transitie daarmee wordt vergroot. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners wel of juist geen voordelen ziet in het aanbrengen van energiebesparende maatregelen.

Presentatie

Kennis van eigenaar-bewoners ten aanzien van aardgasvrij maken van een woning, 2022

Kennisontwikkeling en informatievoorziening zijn ook van belang in de transitie van de gebouwde omgeving. Als eigenaar-bewoners niet weten hoe zij hun woning kunnen verduurzamen of aardgasvrij kunnen maken, zullen ze dit hoogstwaarschijnlijk ook niet doen. Gemeenten spelen hierin een essentiële rol wat betreft de wijkgerichte aanpak.

Maar ook landelijke informatiewebsites en/of digitale platforms zoals die van Milieucentraal en verbeterjehuis.nl kunnen hieraan bijdragen.

Presentatie

Presentatie

Presentatie

Bent u bereid om de kosten van aanpassingen van uw woning te betalen (aardgasvrij maken woning)?

Naast een positieve houding ten aanzien van, en voldoende kennis over, verduurzaming, is de investeringscapaciteit van een huishouden - en de bereidheid financiële middelen hiervoor aan te wenden - van essentieel belang om tot verduurzaming over te gaan. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners bereid is om de kosten van het aardgasvrij maken van de woning te dragen.

Presentatie

Aanvragen overheidsinstrumenten (aantallen) door eigenaar-bewoners

Er zijn verschillende subsidie- en stimuleringsregelingen waar huishoudens gebruik van kunnen maken om verduurzaming (deels) te financieren.

Tot 2021 konden eigenaar-bewoners via de Subsidie energiebesparing eigen huis (SEEH) subsidie krijgen voor minimaal twee isolerende maatregelen. Met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) kunnen woningeigenaren subsidie aanvragen voor een zonneboiler en een warmtepomp, en sinds 2021 ook voor isolatiemaatregelen. Daarnaast verstrekt het Warmtefonds energiebespaarleningen om de verduurzaming van woningen en gebouwen te financieren tegen een gunstige rente en looptijd.

Aanvragen overheidsinstrumenten (aantallen) door verhuurders

In de figuur staat het aantal woningen dat met Regeling Vermindering Verhuurdersheffing en de Stimulieringsregeling aardgasvrije woningen aardgasvrij gemaakt dan wel verduurzaamd is.

Financiële beleidsmaatregelen om de verduurzaming van de huursector te stimuleren zijn de Regeling Vermindering Verhuurderheffing gericht op verduurzaming van huurwoningen (RVV Verduurzaming) en de Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH). De RVV Verduurzaming biedt verhuurders met meer dan 50 huurwoningen korting op de verhuurderheffing als zij investeren in (vergaande) woningverduurzaming. Met de SAH kunnen verhuurders subsidie krijgen voor de aansluiting van huurwoningen op een extern warmtenet.

Wat vindt u ervan dat de overheid woningen de komende jaren zoveel mogelijk aardgasvrij wil maken?

Om steeds meer bewoners aan te zetten tot verduurzaming van hun woning is het van belang dat steeds meer mensen een positieve houding krijgen ten aanzien van de verduurzaming en draagvlak voor de transitie daarmee wordt vergroot. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners dat (zeer) positief of juist (zeer) negatief staat tegenover het aardgasvrij maken van woningen.

Houding tav aardgasvrij maken door overheid -  - Nederland

Presentatie

Ziet u voordelen in het aanbrengen van energiebesparende maatregelen aan uw woning?

Om steeds meer bewoners aan te zetten tot verduurzaming van hun woning is het van belang dat steeds meer mensen een positieve houding krijgen ten aanzien van de verduurzaming en draagvlak voor de transitie daarmee wordt vergroot. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners wel of juist geen voordelen ziet in het aanbrengen van energiebesparende maatregelen.

Houding tav energiebesparend maatregelen aan woning -  - Nederland

Presentatie

Kennis van eigenaar-bewoners ten aanzien van aardgasvrij maken van een woning, 2022

Kennisontwikkeling en informatievoorziening zijn ook van belang in de transitie van de gebouwde omgeving. Als eigenaar-bewoners niet weten hoe zij hun woning kunnen verduurzamen of aardgasvrij kunnen maken, zullen ze dit hoogstwaarschijnlijk ook niet doen. Gemeenten spelen hierin een essentiële rol wat betreft de wijkgerichte aanpak.

Maar ook landelijke informatiewebsites en/of digitale platforms zoals die van Milieucentraal en verbeterjehuis.nl kunnen hieraan bijdragen. Kennis tav verduurzaming eigenaar-bewoners - 2022 - Nederland

Presentatie

Kennis tav verduurzaming eigenaar-bewoners - 2022 - Nederland

Presentatie

Haalt informatie over energiebesparende maatregelen van de website van Milieu Centraal - 2022 - Nederland

Presentatie

Bent u bereid om de kosten van aanpassingen van uw woning te betalen (aardgasvrij maken woning)?

Naast een positieve houding ten aanzien van, en voldoende kennis over, verduurzaming, is de investeringscapaciteit van een huishouden - en de bereidheid financiële middelen hiervoor aan te wenden - van essentieel belang om tot verduurzaming over te gaan. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners bereid is om de kosten van het aardgasvrij maken van de woning te dragen.

Bereidheid om de kosten van aanpassingen van uw woning te betalen -  - Nederland

Presentatie

Aanvragen overheidsinstrumenten (aantallen) door eigenaar-bewoners, 2019

Er zijn verschillende subsidie- en stimuleringsregelingen waar huishoudens gebruik van kunnen maken om verduurzaming (deels) te financieren.

Tot 2021 konden eigenaar-bewoners via de Subsidie energiebesparing eigen huis (SEEH) subsidie krijgen voor minimaal twee isolerende maatregelen. Met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) kunnen woningeigenaren subsidie aanvragen voor een zonneboiler en een warmtepomp, en sinds 2021 ook voor isolatiemaatregelen. Daarnaast verstrekt het Warmtefonds energiebespaarleningen om de verduurzaming van woningen en gebouwen te financieren tegen een gunstige rente en looptijd. Gebruik van financiële en fiscale beleidsinstrumenten eigenaar-bewoners - Nederland

Presentatie

Aanvragen overheidsinstrumenten (aantallen) door verhuurders, 2019

In de figuur staat het aantal woningen dat met Regeling Vermindering Verhuurdersheffing en de Stimulieringsregeling aardgasvrije woningen aardgasvrij gemaakt dan wel verduurzaamd is.

Financiële beleidsmaatregelen om de verduurzaming van de huursector te stimuleren zijn de Regeling Vermindering Verhuurderheffing gericht op verduurzaming van huurwoningen (RVV Verduurzaming) en de Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH). De RVV Verduurzaming biedt verhuurders met meer dan 50 huurwoningen korting op de verhuurderheffing als zij investeren in (vergaande) woningverduurzaming. Met de SAH kunnen verhuurders subsidie krijgen voor de aansluiting van huurwoningen op een extern warmtenet. Gebruik van financiële en fiscale beleidsinstrumenten verhuurders - Nederland

Presentatie

Veranderingen

Als de randvoorwaarden wijzigen, worden veranderingen in de samenleving mogelijk. De volgende indicatoren hebben betrekking op veranderingen die al zichtbaar en meetbaar zijn.

In bestaande koopwoningen toegepast isolatiemateriaal (linkeras) en glasisolatie (rechteras)

In de figuur is het toegepaste isolatiemateriaal (voor dak, vloer, spouwmuur en buitengevel) en glasisolatie in bestaande koopwoningen te zien. Het afnemend aardgasverbruik en de verbetering in de energieprestatie worden mede veroorzaakt door investeringen in isolatiemateriaal, isolatieglas en andere installatiemaatregelen.

De daling van de verkoop van bestaande woningen, wat vaak leidt tot een verbouwing waar isolatiemateriaal wordt toegepast, heeft de afgelopen jaren geleid tot een lichte daling van het toegepaste isolatiemateriaal.

Presentatie

In bestaande huurwoningen toegepast isolatiemateriaal en glasisolatie

Het afnemend aardgasverbruik en de verbetering in de energieprestatie worden mede veroorzaakt door investeringen in isolatiemateriaal, isolatieglas en andere installatiemaatregelen. In de figuur is het toegepaste isolatiemateriaal per jaar (voor dak, vloer, spouwmuur en buitengevel) en glasisolatie in bestaande sociale en particuliere huurwoningen te zien.

De daling in het toegepaste isolatiemateriaal de afgelopen jaren kan mede veroorzaakt zijn door belemmeringen in de personeelsvoorziening en de beschikbaarheid van materiaal.

Presentatie

Aantal water-water en lucht-water warmtepompen woningen

In de figuur is het aantal opgestelde warmtepompen bij woningen te zien (bestaande bouw en nieuwbouw). Warmtepompen zijn een mogelijk alternatief voor aardgas, of het verminderen van het aardgasverbruik zoals bij hybride warmtepompen het geval is.

Lucht-lucht warmtepompen zijn uit de analyse gelaten omdat deze meestal dienen als koeling en niet als verwarming. Ook hybride warmtepompen zijn (nog) niet meegenomen hierin.

Presentatie

In bestaande koopwoningen toegepast isolatiemateriaal (linkeras) en glasisolatie (rechteras)

In de figuur is het toegepaste isolatiemateriaal (voor dak, vloer, spouwmuur en buitengevel) en glasisolatie in bestaande koopwoningen te zien. Het afnemend aardgasverbruik en de verbetering in de energieprestatie worden mede veroorzaakt door investeringen in isolatiemateriaal, isolatieglas en andere installatiemaatregelen.

De daling van de verkoop van bestaande woningen, wat vaak leidt tot een verbouwing waar isolatiemateriaal wordt toegepast, heeft de afgelopen jaren geleid tot een lichte daling van het toegepaste isolatiemateriaal. Investeringen in -  - Nederland

Presentatie

In bestaande huurwoningen toegepast isolatiemateriaal en glasisolatie

Het afnemend aardgasverbruik en de verbetering in de energieprestatie worden mede veroorzaakt door investeringen in isolatiemateriaal, isolatieglas en andere installatiemaatregelen. In de figuur is het toegepaste isolatiemateriaal per jaar (voor dak, vloer, spouwmuur en buitengevel) en glasisolatie in bestaande sociale en particuliere huurwoningen te zien.

De daling in het toegepaste isolatiemateriaal de afgelopen jaren kan mede veroorzaakt zijn door belemmeringen in de personeelsvoorziening en de beschikbaarheid van materiaal. Investeringen in -  - Nederland

Presentatie

Aantal water-water en lucht-water warmtepompen woningen

In de figuur is het aantal opgestelde warmtepompen bij woningen te zien (bestaande bouw en nieuwbouw). Warmtepompen zijn een mogelijk alternatief voor aardgas, of het verminderen van het aardgasverbruik zoals bij hybride warmtepompen het geval is.

Lucht-lucht warmtepompen zijn uit de analyse gelaten omdat deze meestal dienen als koeling en niet als verwarming. Ook hybride warmtepompen zijn (nog) niet meegenomen hierin. Waterpomp woning -  - Nederland

Presentatie

Resultaten

De volgende indicatoren hebben betrekking op meetbare resultaten in de subsector gebouw - woning.

Verdeling energielabels in woningbouw, 2022

In het figuur is een vergelijking tussen het jaar 2017 en 2022 (stand 1-1-2022) te zien van de verdeling van de energielabels opgehoogd naar de totale woningvoorraad voor koop- en huurwoningen. Een energielabel geeft aan wat de energieprestatie van een woning is. De vergelijking is daarmee een belangrijke graadmeter voor de stand, maar ook ontwikkeling, van de verduurzaming van de totale woningvoorraad. In het figuur is te zien dat zowel voor koop- al huurwoningen het aandeel woningen met label A is toegenomen. Een deel van deze toename is te wijten aan nieuw gebouwde woningen in de periode tussen 2017 en 2022. Naast de A labels zien we de grootste verandering in aandeel bij de D en E labels. 

Omdat de percentages zijn opgehoogd (gewogen) naar de totale woningvoorraad, zijn het schattingen.

Verdeling energielabels particuliere huursector, 2021

In het figuur wordt verder ingezoomd op de verdeling van energielabels bij particuliere huurwoningen omdat er een aanzienlijk verschil zichtbaar is tussen de energetische kwaliteit van particuliere huurwoningen van kleine en grote verduurders. Grotere verhuurders, vaak institutionele beleggers, hebben gemiddeld genomen meer woningen met een hogere energetische kwaliteit.

Presentatie

Gemiddeld temperatuur gecorrigeerd aardgasverbruik van huishoudens

In de figuur is de ontwikkeling van het gemiddelde aardgasverbruik door huishoudens te zien, een belangrijke graadmeter om te zien waar de verduurzaming van de gebouwde omgeving - en in dit geval woningen - staat. 

Het aardgasverbruik van alle woningen (huishoudens) moet uiteindelijk naar nul in 2050, om aan de klimaatdoelstellingen te voldoen. Dit gebeurt door woningen beter te isoleren, meer efficiënte warmtesystemen toe te passen en aardgas te vervangen door duurzamere alternatieven.

Presentatie

Woningvoorraad naar type hoofdverwarmingsinstallatie en aandeel aardgasvrij, 2020

Het figuur laat de verdeling zien van de totale woningvoorraad naar type hoofverwarmingsinstallatie. Het totale aardgasverbruik van huishoudens laat zien of we de goede kant op bewegen, maar zegt niets over het aantal aardgasvrije woningen dat er op dit moment is. Vaak zijn aardgasvrije woningen aangesloten op een warmtenet (stadsverwarming) of maken zij gebruik van een all-electric oplossing, wat betekent dat ze de ruimte verwarmen met een elektrische warmtepomp of andersoortige elektrische verwarming. Woningen ingedeeld bij stadsverwarming zonder gasverbruik en bij elektrisch verwarmd zonder gasverbruik zijn aardgasvrije woningen. Wanneer er sprake is van stadsverwarming of all-electric met laag of hoog gasverbruik, wordt er nog aardgas gebruikt voor warm tapwater (douchen etc.), koken, op zeer koude dagen of voor het opvangen van de piekvraag. De hybride warmtepomp valt ook binnen de categorie elektrisch verwarmd met laag of hoog gasverbruik. 

Presentatie

Presentatie

Presentatie

Verdeling energielabels in woningbouw, 2022

In het figuur is een vergelijking tussen het jaar 2017 en 2022 (stand 1-1-2022) te zien van de verdeling van de energielabels opgehoogd naar de totale woningvoorraad voor koop- en huurwoningen. Een energielabel geeft aan wat de energieprestatie van een woning is. De vergelijking is daarmee een belangrijke graadmeter voor de stand, maar ook ontwikkeling, van de verduurzaming van de totale woningvoorraad. In het figuur is te zien dat zowel voor koop- al huurwoningen het aandeel woningen met label A is toegenomen. Een deel van deze toename is te wijten aan nieuw gebouwde woningen in de periode tussen 2017 en 2022. Naast de A labels zien we de grootste verandering in aandeel bij de D en E labels. 

Omdat de percentages zijn opgehoogd (gewogen) naar de totale woningvoorraad, zijn het schattingen.

Energieprestatie woningen - 2022 - Nederland

Presentatie

Verdeling energielabels particuliere huursector, 2021

In het figuur wordt verder ingezoomd op de verdeling van energielabels bij particuliere huurwoningen omdat er een aanzienlijk verschil zichtbaar is tussen de energetische kwaliteit van particuliere huurwoningen van kleine en grote verduurders. Grotere verhuurders, vaak institutionele beleggers, hebben gemiddeld genomen meer woningen met een hogere energetische kwaliteit.

Energieprestatie particuliere verhuurders -  - 2021 - Nederland

Presentatie

Gemiddeld temperatuur gecorrigeerd aardgasverbruik van huishoudens

In de figuur is de ontwikkeling van het gemiddelde aardgasverbruik door huishoudens te zien, een belangrijke graadmeter om te zien waar de verduurzaming van de gebouwde omgeving - en in dit geval woningen - staat. 

Het aardgasverbruik van alle woningen (huishoudens) moet uiteindelijk naar nul in 2050, om aan de klimaatdoelstellingen te voldoen. Dit gebeurt door woningen beter te isoleren, meer efficiënte warmtesystemen toe te passen en aardgas te vervangen door duurzamere alternatieven.
Totaal aardgasverbruik van huishoudens - Nederland

Presentatie

Woningvoorraad naar type hoofdverwarmingsinstallatie en aandeel aardgasvrij, 2020

Het figuur laat de verdeling zien van de totale woningvoorraad naar type hoofverwarmingsinstallatie. Het totale aardgasverbruik van huishoudens laat zien of we de goede kant op bewegen, maar zegt niets over het aantal aardgasvrije woningen dat er op dit moment is. Vaak zijn aardgasvrije woningen aangesloten op een warmtenet (stadsverwarming) of maken zij gebruik van een all-electric oplossing, wat betekent dat ze de ruimte verwarmen met een elektrische warmtepomp of andersoortige elektrische verwarming. Woningen ingedeeld bij stadsverwarming zonder gasverbruik en bij elektrisch verwarmd zonder gasverbruik zijn aardgasvrije woningen. Wanneer er sprake is van stadsverwarming of all-electric met laag of hoog gasverbruik, wordt er nog aardgas gebruikt voor warm tapwater (douchen etc.), koken, op zeer koude dagen of voor het opvangen van de piekvraag. De hybride warmtepomp valt ook binnen de categorie elektrisch verwarmd met laag of hoog gasverbruik. 

Hoofdverwarmingsinstallatie aandeel gasvrij -  - 2020 - Nederland

Presentatie

Stadsverwarming -  - 2020 - Nederland

Presentatie

Elektrisch verwarmd -  - 2020 - Nederland

Presentatie