Gebouwde omgeving

Over gebouw - woning

Nederland telt bijna 8 miljoen woningen. Koopwoningen maken ongeveer 58% uit van die totale woningvoorraad. Corporatieswoningen, sociale huur, beslaan ongeveer 29%. De overige 13% is van andere verhuurders waaronder particuliere verhuurders en (grote) institutionele beleggers. Een aanzienlijk deel van de woningvoorraad heeft nog een slecht energielabel. Al is ook te zien dat het aandeel woningen met een hoog A of B-label verder toeneemt, met zo'n 40% eind 2020. Van de corporatiewoningen heeft 75% inmiddels een groen (A-C) energielabel. In de particuliere verhuur is er sprake van het grootste aandeel lage labels (F en G). Portefeuilles van institutionele beleggers hebben gemiddeld genomen een hogere energetische kwaliteit.

Verdeling energielabels in woningbouw, 2021

Presentatie

Over gebouw - woning

Nederland telt bijna 8 miljoen woningen. Koopwoningen maken ongeveer 58% uit van die totale woningvoorraad. Corporatieswoningen, sociale huur, beslaan ongeveer 29%. De overige 13% is van andere verhuurders waaronder particuliere verhuurders en (grote) institutionele beleggers. Een aanzienlijk deel van de woningvoorraad heeft nog een slecht energielabel. Al is ook te zien dat het aandeel woningen met een hoog A of B-label verder toeneemt, met zo'n 40% eind 2020. Van de corporatiewoningen heeft 75% inmiddels een groen (A-C) energielabel. In de particuliere verhuur is er sprake van het grootste aandeel lage labels (F en G). Portefeuilles van institutionele beleggers hebben gemiddeld genomen een hogere energetische kwaliteit.

Verdeling energielabels in woningbouw, 2021

Energieprestatie woningen - 2021 - Nederland

Presentatie

Indicatoren

Het dashboard bevat voor gebouw - woning nu de volgende indicatoren.

Beleid en afspraken

In de uitvoering wordt gewerkt aan de volgende beleidsonderwerpen en (clusters van) afspraken. Lees de beschrijving en status door te klikken op het 'plusje'.

  • Aardgasvrije nieuwbouw

  • Isolatie en maatregelenpakketten

  • Energiebelasting en energierekening

  • Innovatie en human capital

  • Subsidies en financiering eigenaar-bewoners

  • Ontzorging eigenaar-bewoners

  • Verduurzaming huur

Randvoorwaarden

Om de transitie mogelijk te maken moeten randvoorwaarden veranderen. Het beleid en de afspraken dragen hieraan bij. De volgende indicatoren hebben betrekking op randvoorwaarden voor de transitie in de subsector gebouw - woning.

Wat vindt u ervan dat de overheid woningen de komende jaren zoveel mogelijk aardgasvrij wil maken?

Om steeds meer bewoners aan te zetten tot verduurzaming van hun woning is het van belang dat steeds meer mensen een positieve houding krijgen ten aanzien van de verduurzaming en draagvlak voor de transitie daarmee wordt vergroot. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners dat (zeer) positief of juist (zeer) negatief staat tegenover het aardgasvrij maken van woningen.

Presentatie

Ziet u voordelen in het aanbrengen van energiebesparende maatregelen aan uw woning?

Om steeds meer bewoners aan te zetten tot verduurzaming van hun woning is het van belang dat steeds meer mensen een positieve houding krijgen ten aanzien van de verduurzaming en draagvlak voor de transitie daarmee wordt vergroot. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners wel of juist geen voordelen ziet in het aanbrengen van energiebesparende maatregelen.

Presentatie

Kennis van eigenaar-bewoners ten aanzien van aardgasvrij maken van een woning, 2021

Kennisontwikkeling en informatievoorziening zijn ook van belang in de transitie van de gebouwde omgeving. Als eigenaar-bewoners niet weten hoe zij hun woning kunnen verduurzamen of aardgasvrij kunnen maken, zullen ze dit hoogstwaarschijnlijk ook niet doen. Gemeenten spelen hierin een essentiële rol wat betreft de wijkgerichte aanpak.

Maar ook landelijke informatiewebsites en/of digitale platforms zoals die van Milieucentraal en verbeterjehuis.nl kunnen hieraan bijdragen.

Presentatie

Presentatie

Bent u bereid om de kosten van aanpassingen van uw woning te betalen (aardgasvrij maken woning)?

Naast een positieve houding ten aanzien van, en voldoende kennis over, verduurzaming, is de investeringscapaciteit van een huishouden - en de bereidheid financiële middelen hiervoor aan te wenden - van essentieel belang om tot verduurzaming over te gaan. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners bereid is om de kosten van het aardgasvrij maken van de woning te dragen.

Presentatie

Aanvragen overheidsinstrumenten (aantallen) door eigenaar-bewoners, 2019

Er zijn verschillende subsidie- en stimuleringsregelingen waar huishoudens gebruik van kunnen maken om verduurzaming (deels) te financieren.

Tot 2021 konden eigenaar-bewoners via de Subsidie energiebesparing eigen huis (SEEH) subsidie krijgen voor minimaal twee isolerende maatregelen. Met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) kunnen woningeigenaren subsidie aanvragen voor een zonneboiler en een warmtepomp, en sinds 2021 ook voor isolatiemaatregelen. Daarnaast verstrekt het Warmtefonds energiebespaarleningen om de verduurzaming van woningen en gebouwen te financieren tegen een gunstige rente en looptijd.

Aanvragen overheidsinstrumenten (aantallen) door verhuurders, 2019

In de figuur staat het aantal woningen dat met Regeling Vermindering Verhuurdersheffing en de Stimulieringsregeling aardgasvrije woningen aardgasvrij gemaakt dan wel verduurzaamd is.

Financiële beleidsmaatregelen om de verduurzaming van de huursector te stimuleren zijn de Regeling Vermindering Verhuurderheffing gericht op verduurzaming van huurwoningen (RVV Verduurzaming) en de Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH). De RVV Verduurzaming biedt verhuurders met meer dan 50 huurwoningen korting op de verhuurderheffing als zij investeren in (vergaande) woningverduurzaming. Met de SAH kunnen verhuurders subsidie krijgen voor de aansluiting van huurwoningen op een extern warmtenet.

Wat vindt u ervan dat de overheid woningen de komende jaren zoveel mogelijk aardgasvrij wil maken?

Om steeds meer bewoners aan te zetten tot verduurzaming van hun woning is het van belang dat steeds meer mensen een positieve houding krijgen ten aanzien van de verduurzaming en draagvlak voor de transitie daarmee wordt vergroot. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners dat (zeer) positief of juist (zeer) negatief staat tegenover het aardgasvrij maken van woningen.

Houding tav aardgasvrij maken door overheid -  - Nederland

Presentatie

Ziet u voordelen in het aanbrengen van energiebesparende maatregelen aan uw woning?

Om steeds meer bewoners aan te zetten tot verduurzaming van hun woning is het van belang dat steeds meer mensen een positieve houding krijgen ten aanzien van de verduurzaming en draagvlak voor de transitie daarmee wordt vergroot. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners wel of juist geen voordelen ziet in het aanbrengen van energiebesparende maatregelen.

Houding tav energiebesparend maatregelen aan woning -  - Nederland

Presentatie

Kennis van eigenaar-bewoners ten aanzien van aardgasvrij maken van een woning, 2021

Kennisontwikkeling en informatievoorziening zijn ook van belang in de transitie van de gebouwde omgeving. Als eigenaar-bewoners niet weten hoe zij hun woning kunnen verduurzamen of aardgasvrij kunnen maken, zullen ze dit hoogstwaarschijnlijk ook niet doen. Gemeenten spelen hierin een essentiële rol wat betreft de wijkgerichte aanpak.

Maar ook landelijke informatiewebsites en/of digitale platforms zoals die van Milieucentraal en verbeterjehuis.nl kunnen hieraan bijdragen. Kennis tav verduurzaming eigenaar-bewoners - 2021 - Nederland

Presentatie

Kennis tav verduurzaming eigenaar-bewoners - 2021 - Nederland

Presentatie

Bent u bereid om de kosten van aanpassingen van uw woning te betalen (aardgasvrij maken woning)?

Naast een positieve houding ten aanzien van, en voldoende kennis over, verduurzaming, is de investeringscapaciteit van een huishouden - en de bereidheid financiële middelen hiervoor aan te wenden - van essentieel belang om tot verduurzaming over te gaan. In de figuur is te zien welk deel van de eigenaar-bewoners bereid is om de kosten van het aardgasvrij maken van de woning te dragen.

Bereidheid om de kosten van aanpassingen van uw woning te betalen -  - Nederland

Presentatie

Aanvragen overheidsinstrumenten (aantallen) door eigenaar-bewoners, 2019

Er zijn verschillende subsidie- en stimuleringsregelingen waar huishoudens gebruik van kunnen maken om verduurzaming (deels) te financieren.

Tot 2021 konden eigenaar-bewoners via de Subsidie energiebesparing eigen huis (SEEH) subsidie krijgen voor minimaal twee isolerende maatregelen. Met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) kunnen woningeigenaren subsidie aanvragen voor een zonneboiler en een warmtepomp, en sinds 2021 ook voor isolatiemaatregelen. Daarnaast verstrekt het Warmtefonds energiebespaarleningen om de verduurzaming van woningen en gebouwen te financieren tegen een gunstige rente en looptijd. Gebruik van financiële en fiscale beleidsinstrumenten eigenaar-bewoners - Nederland

Presentatie

Aanvragen overheidsinstrumenten (aantallen) door verhuurders, 2019

In de figuur staat het aantal woningen dat met Regeling Vermindering Verhuurdersheffing en de Stimulieringsregeling aardgasvrije woningen aardgasvrij gemaakt dan wel verduurzaamd is.

Financiële beleidsmaatregelen om de verduurzaming van de huursector te stimuleren zijn de Regeling Vermindering Verhuurderheffing gericht op verduurzaming van huurwoningen (RVV Verduurzaming) en de Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH). De RVV Verduurzaming biedt verhuurders met meer dan 50 huurwoningen korting op de verhuurderheffing als zij investeren in (vergaande) woningverduurzaming. Met de SAH kunnen verhuurders subsidie krijgen voor de aansluiting van huurwoningen op een extern warmtenet. Gebruik van financiële en fiscale beleidsinstrumenten verhuurders - Nederland

Presentatie

Veranderingen

Als de randvoorwaarden wijzigen, worden veranderingen in de samenleving mogelijk. De volgende indicatoren hebben betrekking op veranderingen die al zichtbaar en meetbaar zijn.

In bestaande koopwoningen toegepast isolatiemateriaal (linkeras) en glasisolatie (rechteras)

In de figuur is het toegepaste isolatiemateriaal (voor dak, vloer, spouwmuur en buitengevel) en glasisolatie in bestaande koopwoningen te zien. Het afnemend aardgasverbruik en de verbetering in de energieprestatie worden mede veroorzaakt door investeringen in isolatiemateriaal, isolatieglas en andere installatiemaatregelen.

De daling van de verkoop van bestaande woningen, wat vaak leidt tot een verbouwing waar isolatiemateriaal wordt toegepast, heeft de afgelopen jaren geleid tot een lichte daling van het toegepaste isolatiemateriaal.

Presentatie

In bestaande huurwoningen toegepast isolatiemateriaal en glasisolatie

Het afnemend aardgasverbruik en de verbetering in de energieprestatie worden mede veroorzaakt door investeringen in isolatiemateriaal, isolatieglas en andere installatiemaatregelen. In de figuur is het toegepaste isolatiemateriaal (voor dak, vloer, spouwmuur en buitengevel) en glasisolatie in bestaande sociale en particuliere huurwoningen te zien.

De daling in het toegepaste isolatiemateriaal de afgelopen jaren kan mede veroorzaakt zijn door belemmeringen in de personeelsvoorziening en de beschikbaarheid van materiaal.

Presentatie

Aantal water-water en lucht-water warmtepompen woningen

In de figuur is het aantal opgestelde warmtepompen bij woningen te zien (bestaande bouw en nieuwbouw). Warmtepompen zijn een mogelijk alternatief voor aardgas, of het verminderen van het aardgasverbruik zoals bij hybride warmtepompen het geval is.

Lucht-lucht warmtepompen zijn uit de analyse gelaten omdat deze meestal dienen als koeling en niet als verwarming. Ook hybride warmtepompen zijn (nog) niet meegenomen hierin.

Presentatie

In bestaande koopwoningen toegepast isolatiemateriaal (linkeras) en glasisolatie (rechteras)

In de figuur is het toegepaste isolatiemateriaal (voor dak, vloer, spouwmuur en buitengevel) en glasisolatie in bestaande koopwoningen te zien. Het afnemend aardgasverbruik en de verbetering in de energieprestatie worden mede veroorzaakt door investeringen in isolatiemateriaal, isolatieglas en andere installatiemaatregelen.

De daling van de verkoop van bestaande woningen, wat vaak leidt tot een verbouwing waar isolatiemateriaal wordt toegepast, heeft de afgelopen jaren geleid tot een lichte daling van het toegepaste isolatiemateriaal. Investeringen in -  - Nederland

Presentatie

In bestaande huurwoningen toegepast isolatiemateriaal en glasisolatie

Het afnemend aardgasverbruik en de verbetering in de energieprestatie worden mede veroorzaakt door investeringen in isolatiemateriaal, isolatieglas en andere installatiemaatregelen. In de figuur is het toegepaste isolatiemateriaal (voor dak, vloer, spouwmuur en buitengevel) en glasisolatie in bestaande sociale en particuliere huurwoningen te zien.

De daling in het toegepaste isolatiemateriaal de afgelopen jaren kan mede veroorzaakt zijn door belemmeringen in de personeelsvoorziening en de beschikbaarheid van materiaal. Investeringen in -  - Nederland

Presentatie

Aantal water-water en lucht-water warmtepompen woningen

In de figuur is het aantal opgestelde warmtepompen bij woningen te zien (bestaande bouw en nieuwbouw). Warmtepompen zijn een mogelijk alternatief voor aardgas, of het verminderen van het aardgasverbruik zoals bij hybride warmtepompen het geval is.

Lucht-lucht warmtepompen zijn uit de analyse gelaten omdat deze meestal dienen als koeling en niet als verwarming. Ook hybride warmtepompen zijn (nog) niet meegenomen hierin. Waterpomp woning -  - Nederland

Presentatie

Resultaten

De volgende indicatoren hebben betrekking op meetbare resultaten in de subsector gebouw - woning.

Verdeling energielabels in woningbouw, 2021

In de figuur is een vergelijking tussen het jaar 2017 en 2021 te zien van de verdeling van de geregisteerde energielabels voor koop- en huurwoningen. Een energielabel geeft aan wat de energieprestatie van een woning is. Het overzicht van alle geregistreerde energielabels is daarmee een belangrijke graadmeter voor de stand van de verduurzaming in van de totale woningvoorraad en hun energetische kwaliteit.

Presentatie

Verdeling energielabels particuliere huursector, indicatieve cijfers, 2021

In de figuur wordt verder ingezoomd op de verdeling van energielabels bij particuelie huurwoningen, omdat er een aanzienlijk verschil zichtbaar is tussen de energetische kwaliteit van particuliere huurwoningen van kleine en grote verduurders. Grotere verhuurders, vaak institutionele beleggers, hebben gemiddeld genomen meer woningen met een hogere energetische kwaliteit.

Presentatie

Gemiddeld temperatuur gecorrigeerd aardgasverbruik van huishoudens

In de figuur is de ontwikkeling van het aardgasverbruik door huishoudens te zien, een belangrijke graadmeter om te zien waar de verduurzaming van de gebouwde omgeving - en in dit geval woningen - staat.

Het aardgasverbruik van alle woningen (huishoudens) moet uiteindelijk naar nul in 2050, om aan de klimaatdoelstellingen te voldoen. Dit gebeurt door woningen beter te isoleren en aardgas te vervangen door duurzamere alternatieven.

Presentatie

Woningvoorraad naar type hoofdverwarmingsinstallatie en aandeel aardgasvrij, 2020

De figuur laat zien welk deel van de totale woningvoorraad geheel aardgasvrij (2 kleuren groen in de figuur), stand per 1 januari ieder jaar. Indien een woning geen individuele CV-ketel als hoofdverwarmingsinstallatie gebruikt is in de figuur te zien waar de woningen dan wel op zijn aangesloten.

Het totale aardgasverbruik van huishoudens laat zien of we de goede kant op bewegen, maar zegt niets over het aantal aardgasvrije woningen dat er op dit moment is. Vaak zijn aardgasvrije woningen aangesloten op een warmtenet (stadsverwarming) of maken zij gebruik van all-electric oplossing, wat betekent dat ze de ruimte verwarmen met een elektrische warmtepomp of elektrische verwarming. Wanneer er sprake is van stadsverwarming of all electric mét laag gasverbruik, wordt alleen nog aardgas gebruikt voor warm tapwater (douchen etc.) en/of koken.

Presentatie

Presentatie

Presentatie

Verdeling energielabels in woningbouw, 2021

In de figuur is een vergelijking tussen het jaar 2017 en 2021 te zien van de verdeling van de geregisteerde energielabels voor koop- en huurwoningen. Een energielabel geeft aan wat de energieprestatie van een woning is. Het overzicht van alle geregistreerde energielabels is daarmee een belangrijke graadmeter voor de stand van de verduurzaming in van de totale woningvoorraad en hun energetische kwaliteit.

Energieprestatie woningen - 2021 - Nederland

Presentatie

Verdeling energielabels particuliere huursector, indicatieve cijfers, 2021

In de figuur wordt verder ingezoomd op de verdeling van energielabels bij particuelie huurwoningen, omdat er een aanzienlijk verschil zichtbaar is tussen de energetische kwaliteit van particuliere huurwoningen van kleine en grote verduurders. Grotere verhuurders, vaak institutionele beleggers, hebben gemiddeld genomen meer woningen met een hogere energetische kwaliteit.

Energieprestatie particuliere verhuurders -  - 2021 - Nederland

Presentatie

Gemiddeld temperatuur gecorrigeerd aardgasverbruik van huishoudens

In de figuur is de ontwikkeling van het aardgasverbruik door huishoudens te zien, een belangrijke graadmeter om te zien waar de verduurzaming van de gebouwde omgeving - en in dit geval woningen - staat.

Het aardgasverbruik van alle woningen (huishoudens) moet uiteindelijk naar nul in 2050, om aan de klimaatdoelstellingen te voldoen. Dit gebeurt door woningen beter te isoleren en aardgas te vervangen door duurzamere alternatieven.
Aardgasverbruik van huishoudens - Nederland

Presentatie

Woningvoorraad naar type hoofdverwarmingsinstallatie en aandeel aardgasvrij, 2020

De figuur laat zien welk deel van de totale woningvoorraad geheel aardgasvrij (2 kleuren groen in de figuur), stand per 1 januari ieder jaar. Indien een woning geen individuele CV-ketel als hoofdverwarmingsinstallatie gebruikt is in de figuur te zien waar de woningen dan wel op zijn aangesloten.

Het totale aardgasverbruik van huishoudens laat zien of we de goede kant op bewegen, maar zegt niets over het aantal aardgasvrije woningen dat er op dit moment is. Vaak zijn aardgasvrije woningen aangesloten op een warmtenet (stadsverwarming) of maken zij gebruik van all-electric oplossing, wat betekent dat ze de ruimte verwarmen met een elektrische warmtepomp of elektrische verwarming. Wanneer er sprake is van stadsverwarming of all electric mét laag gasverbruik, wordt alleen nog aardgas gebruikt voor warm tapwater (douchen etc.) en/of koken. Hoofdverwarmingsinstallatie aandeel gasvrij -  - 2020 - Nederland

Presentatie

Stadsverwarming -  - 2020 - Nederland

Presentatie

All electric -  - 2020 - Nederland

Presentatie