Elektriciteit

Over de sector elektriciteit

De sector werkt aan infasering van hernieuwbare elektriciteit en uitfasering van productie uit fossiele brandstoffen. Hiermee verduurzaamt de sector en levert ze een belangrijke bijdrage aan de verduurzaming in de andere sectoren. Zo is de Hemwegcentrale gesloten en geldt vanaf 2030 een verbod op het gebruik van kolen bij elektriciteitsproductie. Tegelijkertijd komt met de inzet van de sector in 2030 naar verwachting 70% van de elektriciteit in Nederland uit zon en wind. Hiervoor moet in 2030 49 TWh elektriciteit van windparken op zee komen, 35 TWh van hernieuwbare bronnen op land en 7 TWh uit kleinschalige opwek. Door de toename van hernieuwbare elektriciteit wordt het elektriciteitssysteem afhankelijker van het weer. Daarom is meer flexibiliteit in het systeem nodig om de balans tussen de vraag en het aanbod van elektriciteit te garanderen. In de toekomst stijgt waarschijnlijk de vraag naar elektriciteit vanuit de andere sectoren. De sector Elektriciteit probeert met steeds meer hernieuwbare bronnen in deze toenemende vraag te voorzien.

Hierna wordt ingegaan op de voortgang binnen de subsectoren wind op zee en hernieuwbaar op land. Hierbij is aandacht voor netcapaciteit en leveringszekerheid. Deze thema's komen, samen met andere belangrijke onderwerpen, ook terug in het thema Energiesysteem.

Elektriciteit

Over de sector elektriciteit

De sector werkt aan infasering van hernieuwbare elektriciteit en uitfasering van productie uit fossiele brandstoffen. Hiermee verduurzaamt de sector en levert ze een belangrijke bijdrage aan de verduurzaming in de andere sectoren. Zo is de Hemwegcentrale gesloten en geldt vanaf 2030 een verbod op het gebruik van kolen bij elektriciteitsproductie. Tegelijkertijd komt met de inzet van de sector in 2030 naar verwachting 70% van de elektriciteit in Nederland uit zon en wind. Hiervoor moet in 2030 49 TWh elektriciteit van windparken op zee komen, 35 TWh van hernieuwbare bronnen op land en 7 TWh uit kleinschalige opwek. Door de toename van hernieuwbare elektriciteit wordt het elektriciteitssysteem afhankelijker van het weer. Daarom is meer flexibiliteit in het systeem nodig om de balans tussen de vraag en het aanbod van elektriciteit te garanderen. In de toekomst stijgt waarschijnlijk de vraag naar elektriciteit vanuit de andere sectoren. De sector Elektriciteit probeert met steeds meer hernieuwbare bronnen in deze toenemende vraag te voorzien.

Hierna wordt ingegaan op de voortgang binnen de subsectoren wind op zee en hernieuwbaar op land. Hierbij is aandacht voor netcapaciteit en leveringszekerheid. Deze thema's komen, samen met andere belangrijke onderwerpen, ook terug in het thema Energiesysteem.

Wind op zee

Wind op zee wordt de grootste hernieuwbare elektriciteitsbron in Nederland. Daarom wordt hard gewerkt aan windparken in de Noordzee. In 2020 nam het opgesteld vermogen van windturbines op zee toe tot 2.460 MW, door de ingebruikname van twee nieuwe windparken bij Borssele. De doelstellingen voor wind op zee zijn minimaal 4.450 MW in 2023 en een productie van 49 TWh (ongeveer 11.500 MW) in 2030.

Meer over wind op zee

Gerealiseerd vermogen (MW) en opbrengst (TWh) wind op zee

Presentatie

Wind op zee

Wind op zee wordt de grootste hernieuwbare elektriciteitsbron in Nederland. Daarom wordt hard gewerkt aan windparken in de Noordzee. In 2020 nam het opgesteld vermogen van windturbines op zee toe tot 2.460 MW, door de ingebruikname van twee nieuwe windparken bij Borssele. De doelstellingen voor wind op zee zijn minimaal 4.450 MW in 2023 en een productie van 49 TWh (ongeveer 11.500 MW) in 2030.

Gerealiseerd vermogen (MW) en opbrengst (TWh) wind op zee

Presentatie

Hernieuwbaar op land

In 2030 moet 35 TWh hernieuwbare elektriciteit van land komen, uit windturbines en zonnepanelen. Daarnaast bestaat het doel van 7 TWh kleinschalig opgewekt hernieuwbare elektriciteit in 2030. In 2020 nam het gerealiseerde vermogen van windturbines op land toe tot ruim 4.100 MW en dat van zonnepanelen tot ruim 10.700 MW. Zonnepanelen en windturbines op land leverden in 2020 meer dan 18 TWh aan elektriciteit. Bij deze hernieuwbare technieken is het belangrijk dat ze ruimtelijk gezien goed worden ingepast, met bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak. Daarom wordt de energietransitie op land uitgewerkt in 30 Regionale Energie Strategieën (RES). Het doel van de regionale aanpak is om duurzame energieprojecten zo goed mogelijk aan te passen aan het landschap en de wensen van inwoners. Door zeggenschap en financiële deelname kunnen burgers en bedrijven zich bovendien betrokken voelen bij de energietransitie en ervan meeprofiteren.

Meer over hernieuwbaar op land

Productie hernieuwbare elektriciteit op basis van concept Regionale-Energie-Strategieën, 2020

Presentatie

Hernieuwbaar op land

In 2030 moet 35 TWh hernieuwbare elektriciteit van land komen, uit windturbines en zonnepanelen. Daarnaast bestaat het doel van 7 TWh kleinschalig opgewekt hernieuwbare elektriciteit in 2030. In 2020 nam het gerealiseerde vermogen van windturbines op land toe tot ruim 4.100 MW en dat van zonnepanelen tot ruim 10.700 MW. Zonnepanelen en windturbines op land leverden in 2020 meer dan 18 TWh aan elektriciteit. Bij deze hernieuwbare technieken is het belangrijk dat ze ruimtelijk gezien goed worden ingepast, met bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak. Daarom wordt de energietransitie op land uitgewerkt in 30 Regionale Energie Strategieën (RES). Het doel van de regionale aanpak is om duurzame energieprojecten zo goed mogelijk aan te passen aan het landschap en de wensen van inwoners. Door zeggenschap en financiële deelname kunnen burgers en bedrijven zich bovendien betrokken voelen bij de energietransitie en ervan meeprofiteren.

Productie hernieuwbare elektriciteit op basis van concept Regionale-Energie-Strategieën, 2020

Productie hernieuwbare elektriciteit op basis van concept-Regionale Energie Strategieën - 2020 - Nederland

Presentatie

Jaarlijkse ontwikkeling marktprijs CO₂ en elektriciteit

De figuur laat de ontwikkeling van zowel de CO₂-prijs in het EU Emissiehandelssysteem (ETS) zien in €/ton CO₂ als de ontwikkeling van de basislast elektriciteitsprijzen in €/MWh.

De EU ETS-prijzen vormen een prikkel voor verduurzaming van de elektriciteits-sector. De elektriciteitsprijzen in €/MWh geven een beeld van de groothandelsprijzen van elektriciteit (basislast). De ontwikkeling van deze prijzen hangt sterk samen met de ontwikkeling van brandstofprijzen, de CO₂-prijzen, het opgestelde vermogen in Nederland en andere landen, veranderingen in vraag en aanbod en veranderingen in het energiebeleid in Nederland en het buitenland.

De CO₂-prijs bleef als jaargemiddelde in 2020 redelijk gelijk aan 2019. De marktprijs van elektriciteit daalde in 2020 fors, mede door de verminderde vraag als gevolg van de COVID-19-crisis.

Presentatie

Gecommiteerde subsidie per beleidsmaatregel naar innovatiefase, 2020

De figuur toont de ingezette middelen voor energie-innovatie in 2019 en 2020 naar innovatiefase (in mln. euro). De figuur laat zien in welke beleidsmaatregelen voor elektriciteit publieke middelen vanuit de subsidieregelingen DEI+, MOOI, TSE-tenders en HER (samen bijna € 120 miljoen) werden geïnvesteerd.

Voor windenergie op zee zijn met name projecten gefinancierd die zich richten op kostenreductie. Voor het elektriciteitssysteem en de infrastructuur zijn voornamelijk innovatieprojecten gefinancierd rondom flexibiliteitsopties die vraag en aanbod (op alle relevante tijdschalen) in balans brengen. Voor elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen op land hebben voornamelijk projecten subsidie ontvangen die zich richten op de ontwikkeling van zonne-energie op land en de fysieke integratie van hernieuwbare energie in het land. Voor waterstof is overwegend geld ingezet voor de stimulering van opslag en conversie van hernieuwbaar opgewekte elektriciteit en het toepasbaar maken van waterstofproductie vanuit elektriciteit. In de figuur is de verdeling naar beleidsmaatregel onderverdeeld naar innovatiefase. De innovatiefases omvatten meerdere TRL's (Technology Readiness Levels), te weten: Ontdekking (TRL 1-3), Ontwikkeling (TRL 4-6), Demonstratie (TRL 7) en Productie(TRL 8-9). Daarnaast is een separate categorie ‘Flankerend’ toegevoegd voor veranderingen in instituties (zoals regelgeving), gedrag en/of maatschappelijke acceptatie ten aanzien van technologische vernieuwingen.

Presentatie

Jaarlijkse ontwikkeling marktprijs CO₂ en elektriciteit

De figuur laat de ontwikkeling van zowel de CO₂-prijs in het EU Emissiehandelssysteem (ETS) zien in €/ton CO₂ als de ontwikkeling van de basislast elektriciteitsprijzen in €/MWh.

De EU ETS-prijzen vormen een prikkel voor verduurzaming van de elektriciteits-sector. De elektriciteitsprijzen in €/MWh geven een beeld van de groothandelsprijzen van elektriciteit (basislast). De ontwikkeling van deze prijzen hangt sterk samen met de ontwikkeling van brandstofprijzen, de CO₂-prijzen, het opgestelde vermogen in Nederland en andere landen, veranderingen in vraag en aanbod en veranderingen in het energiebeleid in Nederland en het buitenland.

De CO₂-prijs bleef als jaargemiddelde in 2020 redelijk gelijk aan 2019. De marktprijs van elektriciteit daalde in 2020 fors, mede door de verminderde vraag als gevolg van de COVID-19-crisis. Ontwikkeling marktprijs elektriciteit en prijs emissierecht ton CO2 - Nederland

Presentatie

Gecommiteerde subsidie per beleidsmaatregel naar innovatiefase, 2020

De figuur toont de ingezette middelen voor energie-innovatie in 2019 en 2020 naar innovatiefase (in mln. euro). De figuur laat zien in welke beleidsmaatregelen voor elektriciteit publieke middelen vanuit de subsidieregelingen DEI+, MOOI, TSE-tenders en HER (samen bijna € 120 miljoen) werden geïnvesteerd.

Voor windenergie op zee zijn met name projecten gefinancierd die zich richten op kostenreductie. Voor het elektriciteitssysteem en de infrastructuur zijn voornamelijk innovatieprojecten gefinancierd rondom flexibiliteitsopties die vraag en aanbod (op alle relevante tijdschalen) in balans brengen. Voor elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen op land hebben voornamelijk projecten subsidie ontvangen die zich richten op de ontwikkeling van zonne-energie op land en de fysieke integratie van hernieuwbare energie in het land. Voor waterstof is overwegend geld ingezet voor de stimulering van opslag en conversie van hernieuwbaar opgewekte elektriciteit en het toepasbaar maken van waterstofproductie vanuit elektriciteit. In de figuur is de verdeling naar beleidsmaatregel onderverdeeld naar innovatiefase. De innovatiefases omvatten meerdere TRL's (Technology Readiness Levels), te weten: Ontdekking (TRL 1-3), Ontwikkeling (TRL 4-6), Demonstratie (TRL 7) en Productie(TRL 8-9). Daarnaast is een separate categorie ‘Flankerend’ toegevoegd voor veranderingen in instituties (zoals regelgeving), gedrag en/of maatschappelijke acceptatie ten aanzien van technologische vernieuwingen. Gecommiteerde subsidie per beleidsmaatregel naar innovatiefase - 2020 - Nederland

Presentatie