Arbeidsmarkt en scholing

Over het thema arbeidsmarkt en scholing

In dit dashboard worden verschillende cijfers gepresenteerd over de ontwikkeling van de arbeidsmarkt en het onderwijs in sectoren en beroepsgroepen die relevant zijn voor het klimaat- en energiebeleid. De informatie is relevant voor beleidsmakers en organisaties die bijdragen aan de landelijke, regionale en sectorale uitvoering van het Klimaatakkoord.

Arbeidsmarkt

Het klimaat- en energiebeleid leidt tot transitie-effecten op de arbeidsmarkt: er ontstaan nieuwe banen en sommige bestaande banen veranderen van karakter of verdwijnen. Sommige beroepen zijn direct nodig voor de uitvoering van het klimaatbeleid, zoals bij het installeren van windparken op zee of op land. Andere beroepen worden direct of indirect door de transitie beïnvloed. Het werk van een CV-installateur verandert bijvoorbeeld omdat warmtepompen vaker worden geïnstalleerd. Het grote merendeel van deze beroepen valt in de techniek of ICT. Op deze pagina vindt u meer informatie over actuele ontwikkelingen op de arbeidsmarkt die relevant zijn voor het klimaat- en energiebeleid.

Ontwikkeling van de energie-gerelateerde werkgelegenheid uit investeringen

De figuur toont de ontwikkeling in werkgelegenheid in energiegerelateerde activiteiten tussen 2008-2018. In 2014 is er sprake van een omslagpunt en daalde de werkgelegenheid in de conventionele sectoren, terwijl de werkgelegenheid in hernieuwbare energie, netwerken en energiebesparing is gestegen.

Presentatie

Spanningstypering totaal Q2 2021 - Provincies

Presentatie

Klik op een provincie in de kaart om de krapte van beroepsgroepen binnen de provincie te bekijken.

Spanningsindicator beroepen energietransitie per sector

In de figuur wordt de ontwikkeling van de gemiddelde spanningsindicator per sector getoond. Daaruit blijkt dat de gemiddelde spanning op de arbeidsmarkt voor beroepsgroepen in de klimaat-sectoren de afgelopen jaren fors is toegenomen. Na een tijdelijke dip in de Coronacrisis neemt de spanning op de arbeidsmarkt weer verder toe.

Presentatie

Kies tussen sectoren

In de sector Elektriciteit zijn 26 beroepen gedefinieerd die direct nodig zijn voor de uitvoering van het klimaatbeleid. Het gaat met name om technische beroepen. Het merendeel van deze beroepen heeft te maken met een zeer krappe arbeidsmarkt. Beroepen met de meeste vacatures zijn Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties, Loodgieters, installateurs gawalo,Ontwerpers en analisten ICT-systemen en Medewerkers technische dienst (elektrotechnisch). Voor Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties stonden in Q2 2021 4.600 vacatures open.

Beroepsgroep Spanning Openstaande vacatures
Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties Zeer krap 4.600
Loodgieters, installateurs gawalo Zeer krap 4.200
Ontwerpers en analisten ICT-systemen Zeer krap 3.700
Medewerkers technische dienst (elektrotechnisch) Zeer krap 3.000
Ingenieurs werktuigbouw Zeer krap 2.200
Adviseurs automatisering Zeer krap 2.000
Installateurs luchtbehandeling en koeltechniek Zeer krap 1.900
Netwerkspecialisten Zeer krap 1.500
Ontwerpers hardware en industriële automatisering Zeer krap 1.100
Meet- & regeltechnisch en elektronica monteurs Zeer krap 800

In de sector Industrie zijn 41 beroepen gedefinieerd die direct nodig zijn voor de uitvoering van het klimaatbeleid. Het gaat met name om technische beroepen. Het merendeel van deze beroepen heeft te maken met een zeer krappe arbeidsmarkt. Beroepen met de meeste vacatures zijn Monteurs industriële machines en installaties, Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties,Loodgieters, installateurs gawalo en Ontwerpers en analisten ICT-systemen. Voor Monteurs industriële machines en installaties stonden in Q2 2021 13.200 vacatures open.

Beroepsgroep Spanning Openstaande vacatures
Monteurs industriële machines en installaties Zeer krap 13.200
Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties Zeer krap 4.600
Loodgieters, installateurs gawalo Zeer krap 4.200
Ontwerpers en analisten ICT-systemen Zeer krap 3.700
Medewerkers technische dienst (elektrotechnisch) Zeer krap 3.000
Ingenieurs werktuigbouw Zeer krap 2.200
Adviseurs automatisering Zeer krap 2.000
Installateurs luchtbehandeling en koeltechniek Zeer krap 1.900
Tekenaars en constructeurs bouwkunde Zeer krap 1.600
Netwerkspecialisten Zeer krap 1.500

In de sector Gebouwde Omgeving zijn 52 beroepen gedefinieerd die direct nodig zijn voor de uitvoering van het klimaatbeleid. Het gaat met name om technische beroepen. Het merendeel van deze beroepen heeft te maken met een zeer krappe arbeidsmarkt. Beroepen met de meeste vacatures zijn Productieplanners, Werkvoorbereiders en calculators bouw en installatietechniek,Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties en Loodgieters, installateurs gawalo. Voor Productieplanners stonden in Q2 2021 5.400 vacatures open.

Beroepsgroep Spanning Openstaande vacatures
Productieplanners Zeer krap 5.400
Werkvoorbereiders en calculators bouw en installatietechniek Zeer krap 4.900
Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties Zeer krap 4.600
Loodgieters, installateurs gawalo Zeer krap 4.200
Timmerlieden burgerlijk en utiliteit Zeer krap 4.000
Medewerkers technische dienst (elektrotechnisch) Zeer krap 3.000
Ingenieurs werktuigbouw Zeer krap 2.200
Installateurs luchtbehandeling en koeltechniek Zeer krap 1.900
Tekenaars en constructeurs bouwkunde Zeer krap 1.600
Uitvoerders bouw en installatiewerk Zeer krap 1.500

In de sector Landbouw zijn 26 beroepen gedefinieerd die direct nodig zijn voor de uitvoering van het klimaatbeleid. Het gaat met name om technische beroepen. Het merendeel van deze beroepen heeft te maken met een zeer krappe arbeidsmarkt. Beroepen met de meeste vacatures zijn Monteurs industriële machines en installaties, Productieplanners,Mechanisch operators voedingsmiddelenindustrie en Werkvoorbereiders en calculators grond-, weg- en waterbouw. Voor Monteurs industriële machines en installaties stonden in Q2 2021 13.200 vacatures open.

Beroepsgroep Spanning Openstaande vacatures
Monteurs industriële machines en installaties Zeer krap 13.200
Productieplanners Zeer krap 5.400
Mechanisch operators voedingsmiddelenindustrie Zeer krap 1.200
Werkvoorbereiders en calculators grond-, weg- en waterbouw Zeer krap 1.100
Onderzoekers, ontwerpers en constructeurs elektrotechniek Zeer krap 800
Monteurs kranen, grondverzet-, landbouw- en bemalingsmachines Zeer krap 800
Grondverzetmachinisten Zeer krap 600
Bedieners mobiele land- en bosbouwmachines Zeer krap 400
Ingenieurs installatietechniek Zeer krap 400
Biologisch, botanisch en zoölogisch analisten Krap 300

In de sector Mobiliteit zijn 17 beroepen gedefinieerd die direct nodig zijn voor de uitvoering van het klimaatbeleid. Het gaat met name om technische beroepen. Het merendeel van deze beroepen heeft te maken met een zeer krappe arbeidsmarkt. Beroepen met de meeste vacatures zijn Productieplanners, Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties,Ingenieurs werktuigbouw en Basislassers en metaalsnijders. Voor Productieplanners stonden in Q2 2021 5.400 vacatures open.

Beroepsgroep Spanning Openstaande vacatures
Productieplanners Zeer krap 5.400
Elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties Zeer krap 4.600
Ingenieurs werktuigbouw Zeer krap 2.200
Basislassers en metaalsnijders Zeer krap 1.500
Ingenieurs civiele techniek Zeer krap 1.300
Onderzoekers, ontwerpers en constructeurs elektrotechniek Zeer krap 800
Monteurs elektriciteitsnetten Zeer krap 800
Projectleiders elektrotechniek Zeer krap 500
Tekenaars en constructeurs werktuigbouw Zeer krap 500
Ontwerpers elektronica en meet- en regeltechniek Zeer krap 300

Onderwijs

Het onderwijs en een leven-lang-ontwikkelen (LLO) van werkenden en werkzoekenden zijn essentieel om tot voldoende goedgeschoolde mensen te komen die kunnen bijdragen aan de energietransitie. Het betreft hier veelal opleidingen in de techniek en ICT. Op deze pagina vindt u meer informatie over actuele ontwikkelingen in het technisch en ICT onderwijs.

% technische opleidingen onder gediplomeerden

Presentatie

Aantal gediplomeerden technische opleidingen

Presentatie

Inspiratie voor beleidsmakers

De arbeidsmarkt is volop in ontwikkeling, landelijk maar ook op lokaal en regionaal niveau. Op veel plekken in Nederland zijn inspirerende voorbeelden te vinden van oplossingen die kunnen helpen om vraag en aanbod van goedgeschoold personeel voor de energietransitie bij elkaar te brengen. Op deze pagina vindt u een overzicht van enkele van deze initiatieven.

Lokale en regionale initiatieven

Overzicht van publiek-private initiatieven in het mbo, hbo en wo.

Katapult is een netwerk van meer dan 300 samenwerkingsverbanden tussen onderwijs en bedrijfsleven. Hierin wordt samengewerkt onderwijsinstellingen, bedrijven en gemeenten. Op deze kaart is te zien welke initiatieven er zijn in het mbo, hbo en wo die gericht zijn op de energietransitie.

Presentatie

In de Pilot Energietransitie Groningen wordt een regie- en bekostigingsmodel gevormd waarin het samenwerkingsverband (tussen sociale partners, O&O-fondsen, UWV, gemeenten, Provincie en SER Noord-Nederland) een duurzame opleidingsinfrastructuur vormt voor werkenden en werkzoekenden op het gebied van nieuwe technieken voor de energietransitie. Met de pilot en de concrete activiteiten in de energietransitie doen de partners ervaring op voor een bredere duurzame, efficiënte en effectieve aanpak voor LLO.

Het kabinet heeft een Voorziening Werkgelegenheidseffecten ingericht gericht op negatieve arbeidsmarkteffecten van de uitvoering het Klimaatakkoord in de brede kolenketen. In samenwerking met sociale partners en UWV is het Hemwegarrangement uitgewerkt, waarbij werknemers van de centrale keten geholpen zijn bij het vinden van ander werk, zo nodig met om- en bijscholing.

Nationaal beleid en regelingen

In het convenant Mensen maken de transitie zijn afspraken gemaakt om werk op wijkniveau te organiseren rond schaarse menskracht en innovatieve vormen van samenwerking. Zo worden manieren onderzocht om de verduurzaming van gebouwen te versnellen.

Met de Omscholingsregeling krapteberoepen in de ICT en techniek kunnen werkgevers een financiële ondersteuning aanvragen als ze een nieuwe medewerker aannemen en laten omscholen naar een functie in de techniek of ICT. Deze regeling geldt ook voor omscholing van mensen die al in dienst zijn.

Vanuit het Klimaatakkoord is de Handreiking RES en Arbeidsmarkt opgesteld om RES-regio’s te helpen bij het opstellen van de RES’en.

Voldoende ontwikkeld menselijk kapitaal, met de juiste kennis en kwaliteiten, is noodzakelijk om de maatschappelijke vraagstukken van Nederland te beantwoorden. De Topsectoren zetten hier op in door hun krachten te bundelen in de gezamenlijke Roadmap Human Capital Topsectoren.

Kennis en onderzoek

CentERdata heeft voor de topsector Energie – een vitale sector met veel tekortberoepen – onderzoek gedaan naar transitiemogelijkheden tussen beroepen en sectoren. De verkenning geeft inzicht in overstappen van het ene naar het andere beroep.

Het is belangrijk om goede voorspellingen over de invloed van de transitie op regio’s en sectoren te kunnen doen. Daarom hebben het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Researchcentrum Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) een modelverkenning uitgevoerd om een basis te leggen voor toekomstig arbeidsmarkt.